Coil AHU bị bẩn là tình trạng bụi, cặn hoặc các chất bám tích tụ trên bề mặt ống và lá trao đổi nhiệt của coil. Đây là một vấn đề thường gặp trong quá trình vận hành AHU, đặc biệt khi hệ thống làm việc nhiều giờ, môi trường có tải bụi cao hoặc bộ lọc không được lắp kín. Khi lớp bẩn tăng lên, dòng không khí đi qua coil có thể gặp trở lực lớn hơn, đồng thời khả năng truyền nhiệt giữa không khí và môi chất trong coil cũng giảm.

Trong thực tế, một AHU đã thay bộ lọc mới nhưng vẫn thiếu gió, fan VFD phải tăng tốc hoặc nhiệt độ gió cấp không đạt setpoint chưa chắc có nguyên nhân nằm ở filter. Cooling coil đã bám bụi trong thời gian dài cũng có thể là một trong những hạng mục cần kiểm tra. Nếu chỉ thay lọc mà không đánh giá tình trạng coil, hiệu suất vận hành của AHU có thể không được khôi phục như mong muốn.

Tuy nhiên, cũng không nên mặc định mọi trường hợp AHU thiếu gió hoặc làm lạnh kém đều do coil bẩn. Quạt, VFD, damper, van nước lạnh, lưu lượng nước, sensor và hệ thống ống gió đều có thể tạo ra biểu hiện tương tự. Bài viết dưới đây được đội ngũ HRT biên soạn nhằm giúp doanh nghiệp hiểu rõ dấu hiệu coil AHU bị bẩn, ảnh hưởng đến airflow và trao đổi nhiệt, đồng thời xác định khi nào cần kiểm tra hoặc vệ sinh coil.

Coil AHU là gì?

Coil trong AHU là bộ trao đổi nhiệt được đặt trong dòng không khí để thực hiện quá trình làm lạnh, sưởi hoặc xử lý nhiệt tùy cấu hình hệ thống. Coil thường gồm các ống dẫn môi chất kết hợp với các lá trao đổi nhiệt mỏng nhằm tăng diện tích tiếp xúc với không khí.

Trong hệ thống Chiller, cooling coil AHU thường sử dụng nước lạnh tuần hoàn bên trong các ống. Không khí đi xuyên qua các lá fin, truyền nhiệt sang bề mặt coil và nước lạnh nhận phần nhiệt này trước khi quay về hệ nước lạnh.

Tuy nhiên, không nên mặc định mọi coil AHU đều sử dụng nước lạnh Chiller. Một số hệ thống có thể sử dụng môi chất lạnh trực tiếp hoặc có thêm heating coil tùy thiết kế.

Coil là một trong những thành phần có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng xử lý không khí của AHU. Nếu airflow qua coil không đúng hoặc bề mặt trao đổi nhiệt bị bẩn, điều kiện gió cấp có thể thay đổi đáng kể.

Xem Thêm Điều Hòa Công Nghiệp VRV

Xem Thêm Điều Hòa Công Nghiệp Chiller

Xem Thêm Điều Hòa Công Nghiệp Packaged

Coil AHU hoạt động như thế nào?

Khi AHU hoạt động, quạt tạo dòng không khí đi qua filter rồi tiếp tục đi xuyên qua coil. Với cooling coil sử dụng nước lạnh, nước có nhiệt độ thấp hơn không khí chạy bên trong các ống coil.

Nhiệt từ không khí truyền qua bề mặt các lá fin, qua thành ống và sang nước lạnh. Nhiệt độ không khí sau coil vì vậy giảm xuống.

Nếu nhiệt độ bề mặt cooling coil thấp hơn điểm sương của không khí, hơi ẩm trong dòng khí có thể ngưng tụ thành nước trên bề mặt coil. Phần nước này chảy xuống khay nước ngưng rồi được thoát ra ngoài qua hệ thống nước ngưng của AHU.

Quá trình ngưng ẩm khiến cooling coil thường có bề mặt ẩm trong thời gian vận hành. Đây là điều kiện khiến bụi lọt qua filter dễ bám lên fin hơn so với các bề mặt hoàn toàn khô.

Khi bề mặt fin còn sạch, không khí có thể đi qua các khe với trở lực theo thiết kế. Nếu bụi, cặn hoặc chất bẩn tích tụ, khoảng trống giữa các lá fin bị thu hẹp và dòng khí gặp nhiều cản trở hơn.

Vì sao coil AHU bị bẩn?

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là bụi vẫn đi qua hệ thống lọc. Không có bộ lọc thông gió tổng quát nào loại bỏ tuyệt đối mọi hạt có trong dòng khí. Một phần hạt nhỏ vẫn có thể đi qua và tiếp tục đến coil.

Coil AHU Bị Bẩn Ảnh Hưởng Thế Nào 

Tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn nếu filter bị rách hoặc lắp không đúng. Khi media bị hư hỏng, lượng bụi đi qua bộ lọc có thể tăng.

Filter bypass cũng là một nguyên nhân đáng chú ý. Nếu filter rack có khe hở, gioăng không kín hoặc kích thước bộ lọc không phù hợp, một phần không khí có thể đi quanh filter thay vì xuyên qua media. Dòng khí bypass này mang bụi trực tiếp đến coil.

Độ ẩm trên cooling coil cũng góp phần làm bụi dễ bám hơn. Bụi khô đi vào khu vực có nước ngưng có thể tạo thành lớp bám khó loại bỏ hơn bụi thông thường.

Trong một số điều kiện, bề mặt cooling coil ẩm còn có thể xuất hiện biofilm. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi coil bẩn đều có biofilm. Đây chỉ là một dạng fouling có thể xuất hiện trong điều kiện phù hợp.

Ngoài ra, môi trường sử dụng cũng ảnh hưởng mạnh đến tốc độ bẩn. Nhà máy, khu vực sản xuất hoặc không gian có tải bụi, dầu và chất ô nhiễm lớn có thể làm coil bám bẩn nhanh hơn công trình văn phòng thông thường.

Xem Thêm HVAC Xanh Là Gì? Xu Hướng Cho Công Trình Hiện Đại

Coil AHU thường bẩn ở vị trí nào?

Mặt đón gió của coil thường là vị trí dễ nhìn thấy lớp bụi nhất vì đây là khu vực tiếp xúc đầu tiên với không khí sau filter.

Tuy nhiên, chỉ quan sát mặt trước không đủ để đánh giá toàn bộ coil.

Với coil có nhiều hàng ống theo chiều sâu, bụi và chất bẩn có thể đi sâu vào bên trong. Bề mặt phía ngoài có thể đã được làm sạch tương đối nhưng phần giữa coil vẫn còn bị cản.

Các khu vực ở mép và góc coil cũng có thể bẩn không đồng đều do phân bố airflow khác nhau.

Nếu AHU từng vận hành trong thời gian dài với filter bị bypass, bụi có thể tích tụ sâu hơn bên trong coil. Khi đó, việc vệ sinh chỉ bề mặt phía trước có thể không phục hồi được resistance và khả năng trao đổi nhiệt như mong muốn.

Vì vậy, đánh giá coil cần xem cả bề mặt và chiều sâu thay vì chỉ nhìn một phía.

Dấu hiệu coil AHU bị bẩn

Một dấu hiệu thường gặp là lưu lượng gió AHU giảm dù quạt và các thành phần khác vẫn đang hoạt động.

Dấu Hiệu Coil AHU Bị Bẩn

Khi chất bẩn tích tụ giữa các fin, tiết diện dòng khí bị thu hẹp và trở lực qua coil tăng. Nếu quạt chạy tốc độ cố định, airflow có thể giảm theo.

Với AHU sử dụng VFD để duy trì lưu lượng hoặc áp suất, fan có thể tăng tốc để bù phần trở lực này. Vì vậy, fan speed tăng dần theo thời gian trong cùng điều kiện tải là một dữ liệu đáng kiểm tra.

Một dấu hiệu khác là nhiệt độ gió cấp khó đạt setpoint. Khi bề mặt trao đổi nhiệt bị phủ bởi chất bẩn, khả năng truyền nhiệt có thể giảm. Van nước lạnh có thể phải mở nhiều hơn nhưng nhiệt độ gió sau coil vẫn không đạt điều kiện mong muốn.

Chênh áp qua coil tăng trong các điều kiện airflow tương đương cũng có thể là dấu hiệu fouling. Tuy nhiên, không nên dùng một giá trị chênh áp cố định để kết luận coil bẩn vì thông số này còn phụ thuộc lưu lượng và cấu tạo coil.

Quan sát thấy bụi, lớp bám hoặc các khe fin bị cản cũng là dấu hiệu trực tiếp.

Khay nước ngưng bẩn hoặc có nhiều cặn cũng có thể đi cùng tình trạng coil bẩn, nhưng đây không phải bằng chứng duy nhất.

Mùi bất thường tại AHU cũng cần được kiểm tra. Tuy nhiên, mùi có thể đến từ nước đọng, drain pan, filter, hệ thống ống gió hoặc nhiều nguồn khác, nên không thể kết luận chỉ do coil.

Xem Thêm Giải Mã Các Chỉ Số Hiệu Suất Năng Lượng HVAC

Coil AHU bị bẩn ảnh hưởng đến airflow thế nào?

Khi không khí đi qua coil, các khe giữa những lá fin tạo thành đường đi cho dòng khí. Bụi tích tụ làm các khe này hẹp lại và tăng resistance phía không khí.

Nếu fan không thay đổi tốc độ, airflow có thể giảm.

Khi tổng airflow AHU giảm, lưu lượng đến các nhánh ống và zone sử dụng cũng thay đổi. Các khu vực cuối tuyến hoặc khu vực bất lợi có thể bắt đầu thiếu gió trước.

Trong hệ VAV, các VAV Box có thể mở lớn hơn để cố đạt lưu lượng yêu cầu nhưng vẫn không đủ nếu fan đã hết khả năng tạo thêm áp.

Với fan VFD, controller có thể tăng speed để duy trì static pressure hoặc airflow. Trong trường hợp này, người sử dụng chưa chắc nhận thấy gió yếu ngay lập tức, nhưng fan phải vận hành ở tốc độ cao hơn.

Đây là lý do khi kiểm tra coil cần xem đồng thời airflow và fan speed.

Nếu fan speed tăng đáng kể trong cùng điều kiện tải nhưng airflow chỉ duy trì ngang mức cũ, tổng resistance của hệ thống có thể đã tăng. Filter và coil là hai hạng mục quan trọng cần kiểm tra trước.

Coil bẩn ảnh hưởng đến khả năng trao đổi nhiệt thế nào?

Bề mặt fin được thiết kế để truyền nhiệt giữa không khí và môi chất bên trong coil. Khi có lớp bụi hoặc chất bẩn phủ lên bề mặt, lớp này tạo thêm resistance nhiệt.

Đồng thời, airflow qua coil có thể giảm do trở lực tăng. Hai yếu tố này kết hợp có thể làm khả năng trao đổi nhiệt tổng thể suy giảm.

Trong cooling coil nước lạnh, nếu khả năng truyền nhiệt giảm, nhiệt độ gió cấp có thể cao hơn yêu cầu.

Controller có thể phản ứng bằng cách mở thêm van nước lạnh. Nếu valve đã mở nhiều mà nhiệt độ gió vẫn không đạt, đội vận hành cần kiểm tra cả coil và điều kiện nước lạnh.

Cooling capacity thực tế của AHU khi đó có thể không đạt như trước.

Tuy nhiên, không nên đánh giá khả năng trao đổi nhiệt chỉ bằng việc nhìn coil bẩn. Cần xem thêm nhiệt độ nước cấp, nước hồi, lưu lượng nước, airflow và nhiệt độ không khí trước – sau coil.

Xem Thêm HVAC tiết kiệm năng lượng: Cách tối ưu vận hành

Coil AHU bẩn có làm Chiller tốn điện hơn không?

Có thể, nhưng mức ảnh hưởng phụ thuộc toàn bộ hệ thống.

Khi coil bị fouling và khả năng truyền nhiệt giảm, hệ thống điều khiển có thể yêu cầu nhiều cooling output hơn để duy trì nhiệt độ gió cấp hoặc nhiệt độ zone.

Van nước lạnh có thể mở nhiều hơn và hệ Chiller phải đáp ứng nhu cầu kéo dài hơn.

Nếu airflow đồng thời giảm, khả năng truyền tải năng lượng lạnh đến không gian cũng thay đổi. Hệ thống có thể phải chạy lâu hơn để đạt điều kiện yêu cầu.

Tuy nhiên, không thể nói coil bẩn chắc chắn làm điện Chiller tăng một tỷ lệ cụ thể. Năng lượng Chiller còn phụ thuộc tải công trình, nhiệt độ nước lạnh, setpoint, bơm, cooling tower và trạng thái toàn plant.

Vì vậy, không nên sử dụng các tỷ lệ tiết kiệm từ một nghiên cứu hoặc một dự án rồi áp dụng cho mọi công trình.

Coil bẩn có làm quạt AHU tốn điện không?

Trong hệ fan VFD, điều này hoàn toàn có thể xảy ra.

Coil bẩn làm tăng trở lực phía không khí. Nếu controller cố giữ airflow hoặc static pressure theo setpoint, fan phải tăng tốc để tạo thêm áp suất.

Fan speed tăng đồng nghĩa quạt phải làm việc nhiều hơn.

Trong trường hợp fan đã gần maximum speed, hệ có thể không còn khả năng bù thêm resistance. Khi đó airflow bắt đầu giảm.

Với quạt tốc độ cố định, điện quạt không nhất thiết tăng theo cùng cơ chế, nhưng điểm làm việc thay đổi và airflow có thể giảm.

Do đó, khi đánh giá năng lượng quạt, cần hiểu rõ quạt đang được điều khiển theo chiến lược nào.

Không nên kết luận “coil bẩn luôn làm điện fan tăng” nếu chưa biết loại quạt, VFD và logic điều khiển.

Xem Thêm HVAC Công Nghiệp: Thành Phần Và Cách Chọn Hệ Phù Hợp

Coil AHU bẩn có ảnh hưởng đến IAQ không?

Coil bẩn là vấn đề cần được kiểm soát trong công tác bảo trì, nhưng không nên sử dụng nó như bằng chứng duy nhất để kết luận chất lượng không khí trong nhà kém.

Cooling coil thường ẩm khi thực hiện khử ẩm. Nếu bề mặt tích tụ chất bẩn hoặc xuất hiện biofilm, điều kiện vệ sinh của AHU cần được kiểm tra.

Tuy nhiên, IAQ – Indoor Air Quality còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như chất lượng gió ngoài trời, cấp lọc, lưu lượng thông gió, độ ẩm, nguồn phát sinh VOC, bụi mịn và hoạt động trong không gian.

Vì vậy, coil sạch không đồng nghĩa toàn bộ IAQ đã đạt yêu cầu. Ngược lại, coil bẩn cũng không phải nguyên nhân duy nhất gây vấn đề chất lượng không khí.

Cách tiếp cận đúng là đánh giá coil như một phần của toàn bộ airside.

Coil bẩn có liên quan đến nước ngưng không?

Cooling coil thường tạo ra nước ngưng khi nhiệt độ bề mặt thấp hơn điểm sương của không khí.

Nước hình thành trên bề mặt fin sẽ chảy xuống drain pan và sau đó được đưa ra ngoài qua hệ thống nước ngưng.

Khi coil có nhiều bụi, một phần chất bẩn có thể bị nước cuốn xuống khay. Drain pan vì vậy có thể tích tụ cặn nếu công tác vệ sinh không phù hợp.

Chất bẩn trong khay kết hợp với nước đọng còn có thể gây mùi hoặc làm hệ thống thoát nước khó vệ sinh hơn.

Tuy nhiên, coil bẩn không phải nguyên nhân trực tiếp của mọi lỗi nước ngưng.

Ống thoát bị tắc, P-trap không phù hợp, độ dốc sai, bơm nước ngưng hoặc drain pan hư hỏng đều có thể gây tràn nước.

Vì vậy, khi phát hiện khay nước ngưng bẩn nên kiểm tra đồng thời coil và toàn bộ hệ thoát nước.

Xem Thêm Bảo Trì Hệ Thống HVAC Giải Pháp Toàn Diện Cho Doanh Nghiệp

Vì sao thay filter rồi AHU vẫn thiếu gió?

Đây là một tình trạng khá dễ gặp trong hệ thống đã vận hành lâu ngày.

Filter cũ có thể đã bị bẩn hoặc bypass trong thời gian dài trước khi được thay. Trong khoảng thời gian đó, bụi đã đi qua và tích tụ trên coil.

Khi filter mới được lắp, resistance qua filter trở về mức thấp hơn nhưng resistance của coil vẫn còn.

Kết quả là airflow AHU vẫn không phục hồi như mong muốn.

Ngoài coil bẩn, fin bị móp cũng có thể cản airflow. Nếu fin bị cong do vệ sinh không đúng hoặc tác động cơ học, tiết diện thông khí giảm.

Damper hoặc VAV Box cũng có thể không mở đúng.

Fan có thể không đạt tốc độ hoặc điểm làm việc mong muốn.

Hệ thống ống gió cũng có thể tồn tại thêm resistance do damper, đoạn ống hoặc các thay đổi sau cải tạo.

Vì vậy, filter sạch không đồng nghĩa toàn bộ airside đã trở lại trạng thái tốt.

Nếu AHU vẫn thiếu gió sau khi thay filter, cần tiếp tục kiểm tra coil và các thành phần phía sau.

Làm sao kiểm tra coil AHU có bị bẩn không?

Bước đầu tiên thường là quan sát trực tiếp. Cần kiểm tra mặt đón gió, các khe giữa fin và những vị trí có thể tiếp cận được.

Vì Sao Coil AHU Nhanh Bẩn

Tuy nhiên, coil nhiều hàng không thể đánh giá đầy đủ chỉ từ bề mặt.

Nếu hệ thống có điểm lấy áp phù hợp, có thể xem chênh áp qua coil. Giá trị nên được so sánh với dữ liệu thiết kế, baseline khi coil sạch hoặc dữ liệu phù hợp trong điều kiện airflow tương đương.

Không nên áp dụng một chênh áp chung cho mọi coil.

Airflow là dữ liệu tiếp theo cần xem xét. Nếu lưu lượng giảm đồng thời chênh áp tăng, khả năng cản trở phía airside cần được kiểm tra.

Fan speed cũng rất hữu ích với AHU sử dụng VFD.

Đối với khả năng trao đổi nhiệt, cần xem nhiệt độ không khí trước và sau coil, supply air temperature và cooling valve position.

Nếu là chilled-water coil, có thể kiểm tra thêm nhiệt độ nước lạnh vào và ra, lưu lượng nước nếu hệ thống có dữ liệu.

Trong AHU có BMS, trend của các thông số trên thường có giá trị hơn việc chỉ xem một thời điểm.

Chênh áp qua coil tăng có chắc do coil bẩn không?

Không.

Pressure drop qua coil phụ thuộc airflow. Nếu lưu lượng tăng, chênh áp cũng có thể tăng dù coil vẫn sạch.

Fin bị móp hoặc vật cản cơ học cũng có thể làm resistance tăng.

Sensor hoặc ống lấy áp bị lỗi có thể làm dữ liệu sai.

Thay đổi fan speed hoặc thay đổi trạng thái damper cũng tác động đến điều kiện đo.

Vì vậy, nguyên tắc quan trọng là không đánh giá chênh áp tách rời airflow.

Nếu muốn so sánh coil trước và sau một khoảng thời gian vận hành, nên cố gắng so sánh trong điều kiện tương đương về airflow và trạng thái hệ thống.

Khi nào cần vệ sinh coil AHU?

Coil nên được kiểm tra và xem xét vệ sinh khi xuất hiện lớp bám rõ ràng hoặc các khe fin bị cản.

Airflow giảm có liên quan đến resistance của coil cũng là dấu hiệu cần xử lý.

Nếu chênh áp qua coil tăng đáng kể so với baseline ở điều kiện airflow tương đương, coil cần được kiểm tra sâu hơn.

Hiệu quả trao đổi nhiệt suy giảm cũng là một cơ sở. Ví dụ, cooling valve mở nhiều hơn nhưng supply air temperature khó đạt dù nước lạnh và airflow đã được xác nhận phù hợp.

Công tác bảo trì định kỳ cũng có thể phát hiện fouling trước khi ảnh hưởng rõ đến vận hành.

Tuy nhiên, không có một chu kỳ kiểu ba tháng, sáu tháng hay một năm có thể áp dụng cho mọi AHU.

Một AHU lấy nhiều gió tươi ở môi trường bụi cao sẽ có tốc độ fouling khác với AHU vận hành ít giờ trong môi trường sạch.

Do đó, lịch bảo trì nên được kết hợp với kiểm tra thực tế và dữ liệu vận hành.

Vì sao không nên vệ sinh coil bằng áp lực nước quá cao?

Các lá fin của coil thường khá mỏng và được bố trí với khoảng cách nhỏ để tăng diện tích trao đổi nhiệt.

Nếu sử dụng áp lực nước không phù hợp, fin có thể bị cong.

Khi nhiều fin bị biến dạng, đường đi của không khí bị cản và resistance có thể tăng thay vì giảm.

Nước phun không kiểm soát cũng có thể đi vào các khu vực điện, lớp cách nhiệt hoặc các thành phần không được thiết kế để tiếp xúc trực tiếp với nước.

Vì vậy, phương pháp vệ sinh phải phù hợp cấu tạo coil, mức fouling và hướng dẫn của thiết bị.

Mục tiêu không chỉ là làm bề mặt nhìn sạch mà phải loại bỏ chất bẩn mà không làm hư fin, tube, coating hoặc các thành phần xung quanh.

Có nên dùng hóa chất vệ sinh coil không?

Không nên sử dụng hóa chất tùy ý.

Loại hóa chất phù hợp phụ thuộc vào vật liệu coil, coating nếu có, loại chất bẩn và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Một hóa chất không tương thích có thể gây ảnh hưởng đến fin, tube hoặc lớp phủ bảo vệ.

Ngoài ra, hóa chất còn phải được xử lý và xả đúng cách để không tồn dư trong AHU hoặc drain system.

Trong trường hợp cần vệ sinh bằng hóa chất, phương pháp và sản phẩm phải được lựa chọn theo yêu cầu kỹ thuật và an toàn của thiết bị cụ thể.

Không nên áp dụng một loại hóa chất cho mọi AHU chỉ vì cùng mục đích “vệ sinh coil”.

Sau khi vệ sinh coil cần kiểm tra gì?

Vệ sinh xong không đồng nghĩa công việc đã hoàn thành.

Airflow nên được kiểm tra để xác định lưu lượng có phục hồi hay không.

Nếu AHU sử dụng fan VFD, fan speed ở điều kiện tải tương đương cũng có thể được so sánh. Nếu sau vệ sinh quạt cần tốc độ thấp hơn để duy trì cùng airflow hoặc static pressure, điều này cho thấy resistance phía airside đã thay đổi theo hướng tích cực.

Supply air temperature cần được theo dõi để đánh giá khả năng trao đổi nhiệt.

Cooling valve position cũng hữu ích. Trong các điều kiện tương đương, valve không còn phải mở quá lớn để duy trì SAT có thể là một dấu hiệu hệ đang vận hành thuận lợi hơn.

Chênh áp qua coil có thể được ghi nhận lại để tạo baseline mới.

Drain pan và đường nước ngưng cũng cần được kiểm tra vì quá trình vệ sinh có thể đưa một lượng lớn cặn xuống khay.

Cuối cùng, phải kiểm tra filter và filter rack. Nếu nguyên nhân bụi đi vào coil chưa được xử lý, coil sẽ nhanh chóng bị bẩn trở lại.

Những lỗi thường gặp khi bảo trì coil AHU

Một lỗi thường gặp là chỉ vệ sinh mặt ngoài của coil. Coil có nhiều hàng có thể chứa bụi sâu bên trong mà mắt thường khó thấy.

Lỗi thứ hai là sử dụng áp lực nước quá mạnh làm biến dạng fin.

Một số trường hợp làm sạch coil nhưng bỏ qua drain pan khiến bụi và cặn tiếp tục tồn tại trong AHU.

Không kiểm tra filter trước và sau vệ sinh cũng là một thiếu sót. Nếu filter bị rách hoặc filter bank hở, nguyên nhân gây fouling vẫn còn.

Chỉ nhìn coil sạch nhưng không đo lại airflow cũng khiến đội vận hành không biết hệ có thực sự được cải thiện hay không.

Một lỗi khác là AHU vẫn không đạt nhiệt độ sau vệ sinh nhưng tiếp tục vệ sinh coil nhiều lần thay vì kiểm tra van nước lạnh, lưu lượng nước và nhiệt độ nước lạnh.

Bảo trì cần dựa trên nguyên nhân chứ không chỉ dựa vào biểu hiện bề mặt.

Khi nào AHU làm lạnh kém nhưng nguyên nhân không phải coil bẩn?

Có rất nhiều tình huống tạo ra biểu hiện tương tự coil fouling.

Nước lạnh không đủ lưu lượng là một nguyên nhân. Pump, balancing valve, strainer hoặc mạng đường ống có thể khiến coil không nhận đủ nước.

Nhiệt độ nước lạnh cấp đến AHU không phù hợp cũng làm cooling capacity giảm.

Control valve có thể không mở đúng do actuator, tín hiệu điều khiển hoặc thân van gặp vấn đề.

Sensor supply air temperature sai làm controller hiểu rằng AHU chưa đạt nhiệt độ dù điều kiện thực tế khác.

Filter bị nghẹt cũng làm airflow giảm trước khi không khí đến coil.

Fan hoặc VFD có thể không đạt tốc độ cần thiết.

Damper hoặc VAV Box có thể tạo resistance lớn.

Cuối cùng, tải thực tế của công trình có thể cao hơn điều kiện thiết kế hoặc cao hơn giai đoạn vận hành trước.

Do đó, AHU không lạnh không đồng nghĩa coil phải được vệ sinh ngay. Cần xác định nguyên nhân trước khi xử lý.

BMS hỗ trợ phát hiện coil AHU bị bẩn thế nào?

BMS không trực tiếp nhìn thấy bụi trên coil, nhưng dữ liệu trend có thể giúp nhận biết những thay đổi đáng kiểm tra.

Fan speed là một dữ liệu hữu ích. Nếu quạt ngày càng phải chạy nhanh hơn để duy trì cùng điều kiện, resistance hệ thống có thể đã tăng.

Supply Air Temperature giúp đánh giá AHU có còn đạt nhiệt độ gió cấp hay không.

Cooling Valve Position cho biết hệ đang yêu cầu nhiều hay ít nước lạnh.

Nếu fan speed tăng, valve thường xuyên mở nhiều và SAT vẫn khó đạt trong điều kiện tải tương đương, coil là một trong các hạng mục nên được kiểm tra.

Static pressure và airflow, nếu có sensor, giúp đánh giá thêm phía airside.

Nhiệt độ nước lạnh cũng nên được xem nếu BMS có dữ liệu.

Tuy nhiên, những pattern này không phải bằng chứng tuyệt đối coil bị bẩn. Filter, fan, nước lạnh và sensor đều có thể gây ra biểu hiện tương tự.

BMS hỗ trợ khoanh vùng vấn đề; kiểm tra hiện trường vẫn cần thiết để xác nhận.

HRT tiếp cận vấn đề coil AHU bị bẩn theo hướng nào?

Với HRT, việc đánh giá coil AHU bị bẩn cần được đặt trong mối quan hệ với toàn bộ hệ thống thay vì chỉ nhìn lớp bụi trên bề mặt coil.

HRT thi công dự án điều hòa trung tâm

Các thành phần cần xem xét có thể gồm filter, filter rack, coil, airflow, fan, VFD, cooling valve, hệ nước lạnh, nước ngưng và BMS.

Nếu coil bẩn, cần xem nguyên nhân bụi đi vào từ đâu. Filter đã được chọn phù hợp chưa, filter có bị bypass không và môi trường sử dụng có tải bụi cao hay không là những câu hỏi cần được xem xét.

Sau quá trình vệ sinh hoặc bảo trì, khả năng vận hành cũng cần được đánh giá lại thông qua airflow, fan, nhiệt độ gió cấp và các dữ liệu liên quan.

Trong phạm vi dịch vụ đã cung cấp, HRT hoạt động với các hệ thống VRV/VRF, Chiller, AHU, FCU, điều hòa công nghiệp, điều hòa nhà xưởng, thông gió, cấp gió tươi, hút khí thải, điều khiển tự động, giải pháp tiết kiệm năng lượng, bảo trì, bảo dưỡng, cải tạo và tối ưu hệ thống HVAC.

Đối với coil AHU, các nội dung liên quan trực tiếp nằm trong phạm vi AHU, FCU, Chiller, bảo trì, bảo dưỡng, điều khiển tự động, cải tạo và tối ưu hệ thống HVAC.

HRT không nên cam kết chu kỳ vệ sinh, tỷ lệ tiết kiệm điện hoặc phương pháp xử lý cố định cho mọi AHU khi chưa khảo sát. Điều kiện phù hợp phụ thuộc vào cấu tạo coil, môi trường, tải bụi, airflow và tình trạng thực tế của hệ thống.

Kết luận

Coil AHU bị bẩn có thể tạo ra hai ảnh hưởng quan trọng đối với hệ thống HVAC: làm tăng trở lực phía không khí và làm giảm hiệu quả trao đổi nhiệt.

Khi resistance qua coil tăng, airflow có thể giảm hoặc fan VFD phải tăng tốc để bù. Khi bề mặt trao đổi nhiệt bị phủ bởi bụi và chất bẩn, nhiệt độ gió cấp có thể khó đạt và hệ thống lạnh có thể phải vận hành nhiều hơn trong một số điều kiện.

Tuy nhiên, AHU thiếu gió hoặc làm lạnh kém không đồng nghĩa chắc chắn coil bị bẩn. Filter, fan, VFD, control valve, hệ nước lạnh, damper, sensor và mạng ống gió đều cần được xem xét.

Công tác vệ sinh coil cũng không nên áp dụng một lịch hoặc phương pháp cố định cho mọi công trình. Thời điểm và phương pháp xử lý cần dựa trên mức fouling, dữ liệu vận hành, cấu tạo coil và hướng dẫn của thiết bị.

Nếu doanh nghiệp cần kiểm tra, bảo trì, bảo dưỡng, cải tạo hoặc tối ưu hệ thống AHU, FCU, Chiller và điều khiển tự động, HRT có thể khảo sát hiện trạng và đề xuất phương án theo điều kiện vận hành thực tế của công trình.

Câu hỏi thường gặp về coil AHU bị bẩn

Coil AHU bị bẩn ảnh hưởng gì đến hệ thống?

Coil bẩn có thể làm tăng trở lực dòng khí, giảm airflow và giảm hiệu quả truyền nhiệt. Với hệ sử dụng fan VFD, quạt có thể phải tăng tốc để bù phần resistance tăng thêm.

Vì sao coil AHU bị bẩn?

Nguyên nhân có thể gồm bụi đi qua filter, filter bị rách, filter bypass, filter rack không kín, môi trường có tải bụi cao và bụi bám lên bề mặt cooling coil ẩm.

Coil bẩn có làm AHU thiếu gió không?

Có thể. Khi chất bẩn tích tụ giữa các fin, đường đi của không khí bị thu hẹp và resistance qua coil tăng. Nếu fan không bù được phần trở lực này, airflow có thể giảm.

Coil bẩn có làm Chiller tốn điện hơn không?

Có thể trong một số điều kiện nếu khả năng trao đổi nhiệt của AHU giảm và hệ thống lạnh phải vận hành nhiều hơn để duy trì setpoint. Tuy nhiên, không có một tỷ lệ tăng điện cố định áp dụng cho mọi công trình.

Vì sao thay filter mới nhưng AHU vẫn thiếu gió?

Coil có thể đã bám bụi trong thời gian filter cũ bị bẩn hoặc bypass. Ngoài ra, fan, damper, VAV Box và hệ thống ống gió cũng có thể gây thiếu airflow.

Bao lâu nên vệ sinh coil AHU?

Không có một chu kỳ cố định phù hợp cho mọi AHU. Tần suất phụ thuộc tải bụi, số giờ vận hành, cấp lọc, môi trường và mức fouling thực tế.

Có nên dùng nước áp lực cao để vệ sinh coil không?

Không nên sử dụng áp lực có nguy cơ làm cong hoặc hư fin. Phương pháp vệ sinh phải phù hợp cấu tạo coil và hướng dẫn của thiết bị.

Coil sạch nhưng AHU vẫn không lạnh do đâu?

Nguyên nhân có thể nằm ở lưu lượng nước lạnh, nhiệt độ nước, control valve, sensor, filter, fan, damper hoặc tải thực tế. Cần kiểm tra toàn hệ thống trước khi kết luận.

Chênh áp qua coil tăng có chắc do coil bẩn không?

Không. Airflow tăng, fin bị biến dạng, vật cản hoặc sai số cảm biến cũng có thể làm giá trị thay đổi. Chênh áp phải được đánh giá cùng airflow và trạng thái vận hành.

BMS có phát hiện được coil AHU bị bẩn không?

BMS có thể hỗ trợ phát hiện dấu hiệu thông qua trend fan speed, airflow, supply air temperature, cooling valve position và các thông số liên quan. Tuy nhiên, cần kiểm tra trực tiếp coil để xác nhận nguyên nhân.