Hệ thống hút khói là một phần của giải pháp bảo vệ chống khói, có nhiệm vụ thu gom và đưa khói cùng sản phẩm cháy ra ngoài khi xảy ra hỏa hoạn. Hệ thống có thể hoạt động theo cơ chế tự nhiên hoặc cưỡng bức, đồng thời phải phối hợp với cấp không khí bù, tăng áp, báo cháy, ngăn cháy và các giải pháp an toàn liên quan. Đây không phải hệ thống thông gió tiện nghi hoặc hút mùi vận hành hằng ngày. Bài viết dưới đây được đội ngũ HRT biên soạn nhằm giúp doanh nghiệp hiểu đúng cấu tạo, nguyên lý, vai trò và những yếu tố cần kiểm tra khi đánh giá hệ thống hút khói trong công trình.

Hệ thống hút khói là gì?

Hệ thống hút khói, còn được gọi là hệ thống hút xả khói hoặc một phần của hệ thống bảo vệ chống khói, được thiết kế để đưa khói và sản phẩm cháy ra khỏi khu vực cần kiểm soát khi xảy ra cháy.

Hệ thống hút khói

Theo QCVN 06:2022/BXD, hệ thống hút xả khói là hệ thống được điều khiển tự động, từ xa hoặc luôn trong trạng thái sẵn sàng hoạt động khi có cháy, có tác dụng đưa khói và sản phẩm cháy qua cửa thu khói ra ngoài trời. QCVN 06:2022/BXD được ban hành kèm Thông tư 06/2022/TT-BXD và có hiệu lực từ ngày 16/01/2023. Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD được ban hành sau đó và áp dụng từ ngày 01/12/2023 đối với các trường hợp thuộc phạm vi điều chỉnh.

Khói trong đám cháy không chỉ làm giảm khả năng quan sát mà còn chứa nhiệt và sản phẩm cháy có thể ảnh hưởng đến người trong công trình. Vì vậy, giải pháp chống khói cần được xem xét cùng đường thoát nạn, ngăn cháy, báo cháy, chữa cháy, cấp khí bù và tăng áp cho những khu vực cần bảo vệ.

Hệ thống hút khói không có chức năng trực tiếp dập tắt đám cháy. Hệ thống cũng không bảo đảm một không gian hoàn toàn không có khói trong mọi tình huống. Mục tiêu của thiết kế là kiểm soát sự di chuyển và tích tụ của khói trong phạm vi, thời gian và kịch bản đã được xác định.

Hệ thống hút khói có phải hệ thông gió không?

Hệ thống hút khói và hệ thống thông gió đều có thể sử dụng quạt, đường ống, damper và cửa gió. Tuy nhiên, mục tiêu, chế độ vận hành và yêu cầu kỹ thuật của hai hệ khác nhau.

Thông gió thông thường hoạt động trong điều kiện sử dụng hằng ngày để cấp không khí ngoài trời, thải nhiệt, độ ẩm, mùi hoặc chất ô nhiễm. Hệ hút khói được kích hoạt trong tình huống cháy để kiểm soát khói theo kịch bản an toàn đã thiết kế.

Quạt thông gió thông thường được lựa chọn cho nhiệt độ vận hành bình thường. Quạt hút khói phải được kiểm tra theo điều kiện nhiệt độ và thời gian làm việc trong kịch bản cháy. Tương tự, ống gió hút khói có thể phải đáp ứng yêu cầu về vật liệu không cháy, giới hạn chịu lửa, độ kín và kết cấu treo đỡ theo vị trí lắp đặt.

Một số công trình có thể thiết kế dùng chung một phần hệ thống thông gió và hút khói. Tuy nhiên, phương án này chỉ phù hợp khi quạt, ống gió, van, nguồn điện, điều khiển và trình tự chuyển chế độ đều đáp ứng cả hai chức năng. Không thể kết luận một quạt thông gió có thể dùng làm quạt hút khói chỉ vì hai thiết bị có cùng lưu lượng danh định.

Hệ thống hút khói có phải hệ chữa cháy không?

Hệ thống hút khói là một phần của giải pháp an toàn cháy nhưng không phải thiết bị dập cháy.

Hệ thống chữa cháy có nhiệm vụ kiểm soát hoặc dập đám cháy bằng nước, bọt, khí hoặc tác nhân phù hợp theo cấu hình công trình. Hệ hút khói tập trung vào việc thu gom, dẫn và xả khói.

Hai hệ có mối liên hệ trong kịch bản cháy. Hoạt động của hệ chữa cháy tự động có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của đám cháy và lượng khói dự kiến. Ngược lại, hệ hút khói phải được điều khiển theo đúng zone để không làm khói lan sang khu vực khác.

Hệ thống báo cháy thường cung cấp tín hiệu để kích hoạt quạt, mở van khói, chuyển trạng thái hệ thông gió và khởi động các hệ thống chống khói liên quan. Trình tự cụ thể phải được thể hiện trong hồ sơ thiết kế và ma trận nguyên nhân – kết quả của từng công trình.

Xem Thêm Điều Hòa Công Nghiệp VRV

Xem Thêm Điều Hòa Công Nghiệp Chiller

Xem Thêm Điều Hòa Công Nghiệp Packaged

Vai trò của hệ thống hút khói trong công trình

Vai trò hệ thống hút khói

Hỗ trợ duy trì điều kiện thoát nạn

Khói làm giảm tầm nhìn, che khuất biển chỉ dẫn và ảnh hưởng khả năng xác định hướng di chuyển. Vì vậy, một trong những mục tiêu quan trọng của hệ thống hút khói là hỗ trợ duy trì điều kiện trên tuyến thoát nạn trong khoảng thời gian thiết kế.

Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD xác định rằng khi không có yêu cầu cụ thể khác về bảo vệ tài sản hoặc hoạt động của lực lượng chữa cháy, thiết kế bảo vệ chống khói phải đạt mục tiêu tối thiểu là bảo đảm an toàn cho người thoát nạn ra ngoài. Việc áp dụng phải được đối chiếu với công năng, cấu trúc và hồ sơ an toàn cháy cụ thể.

Hệ thống hút khói không hoạt động riêng lẻ để bảo vệ toàn bộ tuyến thoát nạn. Buồng thang bộ, buồng đệm, hành lang, sảnh và không gian cháy có thể cần các giải pháp khác nhau. Một khu vực được hút khói, trong khi khu vực khác có thể được tăng áp để hạn chế khói xâm nhập.

Hạn chế khói lan sang khu vực khác

Khói có xu hướng di chuyển theo chênh lệch nhiệt độ, áp suất, các lỗ mở và luồng khí trong công trình. Nếu không được kiểm soát, khói có thể lan qua hành lang, giếng kỹ thuật, cầu thang, cửa mở hoặc không gian thông tầng.

Hệ thống hút khói tạo đường thu và xả khói tại khu vực được thiết kế. Hệ thống cần phối hợp với khoang khói, vách ngăn, cửa ngăn cháy, màn ngăn khói và damper để giới hạn phạm vi lan truyền.

Không nên hiểu rằng quạt có lưu lượng lớn sẽ tự động hạn chế khói tốt hơn. Nếu vị trí cửa thu, cấp bù và trạng thái các cửa không phù hợp, quạt có thể làm thay đổi lớp khói hoặc đưa khói đến khu vực không mong muốn.

Bảo vệ các khu vực cần duy trì ít khói hơn

Buồng thang, buồng đệm hoặc một số tuyến thoát nạn thường cần hạn chế khói xâm nhập. Chức năng này chủ yếu liên quan đến hệ cấp không khí chống khói hoặc tăng áp, không phải hút khói trực tiếp tại chính khu vực được bảo vệ.

Hút khói ở hành lang hoặc tầng cháy có thể phối hợp với tăng áp buồng thang để tạo hướng dòng khí từ khu cần bảo vệ về khu vực được hút. Hai hệ phải được tính toán đồng bộ để cửa thoát nạn vẫn có thể sử dụng và chênh áp không vượt ngoài điều kiện thiết kế.

Hỗ trợ hoạt động chữa cháy

Hút khói có thể hỗ trợ giảm mức độ tích tụ khói tại một số khu vực, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc quan sát và tiếp cận theo phương án thiết kế.

Tuy nhiên, không nên khẳng định hệ thống luôn tạo môi trường an toàn tuyệt đối cho lực lượng chữa cháy. Điều kiện thực tế còn phụ thuộc quy mô đám cháy, vật liệu cháy, trạng thái cửa, hệ chữa cháy, kết cấu công trình và thời điểm lực lượng tiếp cận.

Hạn chế ảnh hưởng của nhiệt và sản phẩm cháy

Khói có thể mang theo nhiệt và sản phẩm cháy. Khi dòng khói được đưa ra ngoài, một phần nhiệt và sản phẩm cháy cũng được thải khỏi khu vực.

Hệ hút khói không thay thế yêu cầu chịu lửa của kết cấu, ngăn cháy hoặc bảo vệ thiết bị. Kết cấu công trình và hệ thống kỹ thuật vẫn phải đáp ứng yêu cầu riêng trong hồ sơ an toàn cháy.

Nguyên lý hoạt động của hệ thống hút khói

Phát hiện và xác định khu vực cháy

Khi hệ báo cháy phát hiện tín hiệu phù hợp, tủ điều khiển xác định zone hoặc khu vực liên quan theo cấu hình của công trình.

Tín hiệu kích hoạt có thể đến từ hệ báo cháy tự động hoặc lệnh điều khiển theo thiết kế. Không nên mặc định mọi đầu báo đơn lẻ đều trực tiếp khởi động toàn bộ hệ hút khói.

Việc xác định đúng zone rất quan trọng. Hệ thống cần hút tại khu vực cháy hoặc khu vực được thiết kế, thay vì đồng thời mở tất cả van trong công trình.

Mở van khói và khởi động quạt

Sau khi nhận lệnh, van khói tại khu vực cần hút được mở. Quạt hút khói tương ứng được khởi động.

Van tại các zone không liên quan thường giữ trạng thái theo ma trận điều khiển. Quạt cấp bù, quạt tăng áp và các thiết bị liên quan cũng chuyển sang chế độ cháy theo trình tự đã lập.

Nếu hệ thông gió thường dùng chung đường ống hoặc thiết bị, hệ phải chuyển trạng thái chính xác. Một số quạt có thể dừng, một số quạt chuyển sang chế độ hút khói và các damper phải mở hoặc đóng đúng vị trí.

Thu khói tại khu vực thiết kế

Khói được thu qua cửa hút hoặc van khói bố trí tại vị trí đã xác định. Vị trí này phụ thuộc dạng không gian, chiều cao, vùng tích tụ khói và kịch bản cháy.

Trong không gian thông tầng, khói thường tích tụ ở phần cao, nhưng sự hình thành lớp khói còn phụ thuộc luồng khí, hình dạng kiến trúc và nguồn nhiệt. Trong hành lang hoặc tầng hầm, cách bố trí cửa thu có thể khác.

Không nên mặc định mọi cửa hút phải đặt sát trần hoặc càng cao càng tốt. Vị trí phải dựa trên phương án tính toán và cấu trúc thực tế.

Dẫn khói qua đường ống và quạt

Khói đi vào đường ống, qua quạt và được đưa đến cửa xả ngoài trời. Quạt phải tạo đủ lưu lượng và áp suất để thắng trở lực của cửa hút, van, đường ống, cút, chỗ chuyển tiết diện và cửa xả.

Quạt phải được lựa chọn theo điểm làm việc thực tế, không chỉ theo công suất động cơ. Điều kiện nhiệt độ và thời gian làm việc trong kịch bản cháy cũng phải được kiểm tra theo hồ sơ và tài liệu sản phẩm.

Đường ống hút khói phải duy trì chức năng trong điều kiện thiết kế. Khi có yêu cầu giới hạn chịu lửa, QCVN 06 yêu cầu đường ống, kênh dẫn và lớp bảo vệ liên quan sử dụng vật liệu không cháy. Yêu cầu cụ thể phụ thuộc vị trí, phạm vi phục vụ và cấu hình hệ thống.

Xả khói ra ngoài công trình

Khói được xả tại vị trí đã lựa chọn để hạn chế quay trở lại công trình hoặc ảnh hưởng đến lối thoát nạn.

Cửa xả không nên được bố trí tùy ý gần cửa lấy gió, cửa sổ mở được, lối ra hoặc khu vực tập trung người. Hướng gió, mặt đứng, mái và công trình lân cận cũng cần được xem xét.

Cấp không khí bù

Khi quạt hút đưa khói ra ngoài, một lượng không khí phải đi vào để thay thế. Nếu không có khí bù, áp suất âm có thể tăng, lưu lượng quạt bị ảnh hưởng và việc mở cửa thoát nạn có thể trở nên khó khăn.

QCVN 06 yêu cầu thiết kế cấp không khí vào theo cơ chế tự nhiên hoặc cưỡng bức để bù cho lượng khói được hút khỏi khu vực bảo vệ. Việc bố trí phải hạn chế làm xáo trộn lớp khói, đưa khói xuống vùng người di chuyển hoặc đẩy khói sang khu vực khác.

Khí bù thường được đưa vào vùng thấp hơn so với vị trí thu khói, nhưng cấu hình cụ thể phụ thuộc không gian và tính toán. Cấp khí bù không đồng nghĩa với tăng áp cầu thang, dù cả hai đều sử dụng quạt cấp.

Cấu tạo của hệ thống hút khói

Quạt hút khói

Quạt tạo lưu lượng và áp suất để vận chuyển khói từ khu vực cháy ra ngoài. Thiết bị có thể được bố trí trong phòng kỹ thuật, trên mái hoặc tại vị trí phù hợp với mạng ống.

Khi lựa chọn cần kiểm tra lưu lượng, tổng áp suất, điểm làm việc, điều kiện nhiệt, thời gian hoạt động, vật liệu và vị trí lắp. Không nên chọn quạt bằng diện tích công trình hoặc một mức ACH duy nhất.

Quạt phải có không gian tiếp cận để kiểm tra. Giá đỡ, chống rung, kết nối ống và nguồn điện cũng phải phù hợp với chế độ vận hành khi cháy.

Van khói và cửa thu khói

Van khói kiểm soát việc thu khói tại từng zone. Van thường được điều khiển theo tín hiệu của hệ thống.

Van khói không đồng nghĩa với damper chống cháy. Damper chống cháy thường có nhiệm vụ hạn chế lửa hoặc nhiệt lan qua bộ phận ngăn cháy bằng cách đóng trong điều kiện xác định. Van khói có thể được yêu cầu mở để hút khói tại zone cháy.

Một thiết bị có thể được chế tạo với nhiều chức năng, nhưng chức năng thực tế phải căn cứ tài liệu kỹ thuật, chứng từ sản phẩm và hồ sơ thiết kế.

Ống gió hút khói

Ống gió dẫn khói từ cửa thu đến quạt và cửa xả. Kích thước ống phụ thuộc lưu lượng, áp suất, vận tốc và không gian lắp đặt.

Ống hút khói không nên được mặc định giống ống thông gió thường. Yêu cầu về độ kín, vật liệu, giới hạn chịu lửa, lớp bảo vệ, mối nối và giá đỡ phải được kiểm tra theo vị trí.

Không thể áp dụng một cấp chịu lửa duy nhất cho mọi đường ống. Tuyến nằm trong khoang cháy, tuyến đi qua khu vực khác và tuyến đặt ngoài trời có thể có yêu cầu khác nhau.

Hệ cấp không khí bù

Hệ cấp bù có thể gồm quạt, cửa lấy gió, đường ống, damper và cửa cấp. Trong một số phương án, không khí bù đi vào qua cửa hoặc lỗ mở tự nhiên.

Lưu lượng và vị trí cấp phải phối hợp với hút khói. Cấp quá mạnh hoặc sai hướng có thể làm lớp khói bị xáo trộn.

Quạt cấp bù không mặc định giống quạt tăng áp. Hệ tăng áp hướng đến duy trì chênh áp tại khu vực cần bảo vệ, còn cấp bù thay thế lượng khí bị hút khỏi khoang khói.

Tủ điện và hệ điều khiển

Tủ điều khiển nhận tín hiệu, khởi động quạt, điều khiển actuator của van và giám sát trạng thái.

Hệ thống có thể có chế độ điều khiển tự động, điều khiển từ xa hoặc bằng tay theo hồ sơ. Các tín hiệu phản hồi như trạng thái quạt và vị trí van giúp xác định thiết bị đã thực hiện lệnh hay chưa.

Ma trận nguyên nhân – kết quả phải mô tả rõ zone nào kích hoạt quạt nào, van nào mở, hệ thông gió nào dừng và hệ tăng áp nào hoạt động.

Nguồn điện và đường cáp

Do hệ thống cần hoạt động trong tình huống cháy, nguồn điện, tủ, cáp và tuyến đi dây phải được xem xét theo yêu cầu của hệ an toàn.

Không nên mặc định cấu hình nguồn cho mọi công trình. Phương án cụ thể phụ thuộc quy mô, phân loại hệ thống, hồ sơ điện và yêu cầu pháp lý áp dụng.

Phân loại hệ thống hút khói

Thoát khói tự nhiên

Thoát khói tự nhiên sử dụng lực nổi của khói nóng và tác động của gió để đưa khói ra ngoài qua cửa nắp, cửa trời, cửa chớp hoặc lỗ mở được thiết kế.

Giải pháp không sử dụng quạt cho dòng hút chính nhưng vẫn có thể cần cơ cấu mở, nguồn điều khiển và liên động với báo cháy.

QCVN 06 cho phép áp dụng thoát khói tự nhiên trong những điều kiện nhất định. Với một số dạng nhà và tầng, cửa mái, cửa nắp hoặc cửa chớp có thể được sử dụng khi đáp ứng điều kiện và tính toán. Điều này không có nghĩa mọi cửa sổ hoặc cửa trời đều được coi là giải pháp thoát khói đạt yêu cầu.

Hiệu quả của giải pháp tự nhiên phụ thuộc diện tích mở, vị trí, chiều cao, khí bù, điều kiện gió và khả năng mở tin cậy khi cháy.

Hút khói cưỡng bức

Hút khói cưỡng bức sử dụng quạt, đường ống và van để chủ động tạo dòng hút.

Phương án phù hợp với những không gian không thể dựa hoàn toàn vào lỗ mở tự nhiên hoặc cần kiểm soát zone rõ ràng. Hệ cơ khí cũng thuận lợi hơn khi cần dẫn khói theo tuyến xác định đến vị trí xả.

Đổi lại, hệ phụ thuộc nguồn điện, điều khiển và khả năng hoạt động của thiết bị trong điều kiện cháy. Công tác kiểm tra liên động có vai trò quan trọng.

Giải pháp kết hợp

Một công trình có thể sử dụng hút cơ khí tại một số khu vực và thoát khói tự nhiên tại khu vực khác. Hệ hút cơ khí cũng có thể kết hợp cấp bù tự nhiên, hoặc hệ thoát khói tự nhiên kết hợp cấp bù cơ khí.

Không nên đánh giá từng phần độc lập. Tổng lưu lượng, áp suất, cửa mở và hướng dòng khí phải được xem xét đồng bộ.

Hệ thống hút khói thường được ứng dụng ở đâu?

Hành lang và sảnh

Hành lang và sảnh có thể là một phần của tuyến thoát nạn. Khói tích tụ tại đây có thể cản trở người di chuyển.

Việc có cần hút khói cơ khí hay không phụ thuộc chiều dài, cấu trúc hành lang, số tầng, công năng và khả năng thông gió tự nhiên. Không phải mọi hành lang đều áp dụng cùng một cấu hình.

Tầng hầm và bãi đỗ xe

Tầng hầm thường có ít lỗ mở tự nhiên và nhiều tuyến giao thông nội bộ. Hệ thống có thể đồng thời phục vụ thông gió thường ngày và hút khói theo chế độ cháy.

Quạt phản lực có thể được sử dụng trong một số phương án để điều hướng dòng khí. Tuy nhiên, việc có quạt phản lực không tự chứng minh toàn bộ hệ đã đáp ứng hút khói. Quạt hút chính, cửa bù, cửa xả, vùng kiểm soát và ma trận điều khiển vẫn phải được xác định.

Atrium và không gian thông tầng

Atrium có chiều cao lớn và kết nối nhiều tầng. Khói có thể dâng và tích tụ ở phần trên.

Giải pháp thường cần xem xét lớp khói, khoang khói, cửa thu, khí bù và ảnh hưởng của ban công hoặc lỗ mở. Trong nhiều trường hợp, phương án cần tính toán chuyên biệt hoặc mô phỏng phù hợp.

Trung tâm thương mại

Trung tâm thương mại có nhiều khu chức năng, gian hàng và không gian công cộng. Hệ thống có thể được chia thành các zone hút khói.

Việc kích hoạt đúng zone giúp hạn chế mở quá nhiều van hoặc hút khói qua các khu không liên quan. Phân zone phải phối hợp với ngăn cháy và tổ chức thoát nạn.

Chung cư, khách sạn và văn phòng

Các công trình này có thể cần giải pháp hút khói tại hành lang, sảnh, tầng hầm hoặc không gian khác theo hồ sơ.

Buồng thang và buồng đệm thường được xem xét theo giải pháp chống khói riêng, trong đó tăng áp là phương án thường gặp. Không nên gọi toàn bộ giải pháp này là hút khói cầu thang.

Nhà xưởng và kho

Nhà xưởng và kho có đặc điểm khác nhau về chiều cao, diện tích, vật liệu và tải cháy. Giải pháp có thể là thoát khói tự nhiên, hút cơ khí hoặc kết hợp.

Hút khói khi cháy không đồng nghĩa với thông gió thải nhiệt nhà xưởng. Một hệ quạt mái dùng để thải nhiệt hằng ngày chỉ được xem là một phần của giải pháp hút khói nếu đáp ứng đầy đủ yêu cầu của chế độ cháy.

Khi nào công trình cần hệ thống hút khói?

Không thể xác định chỉ từ tên công trình. Việc có cần hệ thống hút khói hay không phải đối chiếu công năng, chiều cao phòng cháy chữa cháy, số tầng, tầng hầm, diện tích gian phòng, chiều dài hành lang, cấu tạo thoát nạn, khả năng thông gió tự nhiên và phương án an toàn cháy.

QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 là các căn cứ kỹ thuật quan trọng hiện hành cho an toàn cháy của nhà và công trình. Thông tư 06/2022/TT-BXD có hiệu lực từ ngày 16/01/2023; các nội dung sửa đổi theo Thông tư 09/2023/TT-BXD được áp dụng từ ngày 01/12/2023.

Đối với công trình cụ thể, doanh nghiệp cần kiểm tra hồ sơ thiết kế, thời điểm thực hiện dự án, quy định chuyển tiếp, tiêu chuẩn áp dụng và ý kiến của cơ quan có thẩm quyền. Không nên sử dụng một bài viết tổng quan để tự kết luận công trình được miễn hoặc bắt buộc bố trí một cấu hình nhất định.

Xem Thêm Hệ Thống Thông Gió Là Gì? Phân Loại Và Ứng Dụng

Cách lựa chọn và đánh giá hệ thống hút khói

Xác định khu vực cần bảo vệ

Trước tiên, cần xác định không gian cháy, tuyến thoát nạn, khu vực liền kề và khu vực cần hạn chế khói xâm nhập.

Hành lang, atrium, tầng hầm và gian phòng lớn có đặc điểm dòng khói khác nhau. Vì vậy, không thể sao chép phương án giữa các loại không gian.

Xây dựng kịch bản cháy

Kịch bản cần xác định vị trí cháy, quy mô đám cháy thiết kế, trạng thái cửa, điều kiện của hệ chữa cháy và những giả thiết liên quan.

Các giả thiết này ảnh hưởng lượng khói, chiều cao lớp khói và lưu lượng hút cần thiết.

Chia zone và khoang khói

Phân zone giúp giới hạn khu vực hút và kiểm soát trạng thái van.

Không gian lớn có thể cần chia khoang bằng cấu tạo kiến trúc hoặc màn ngăn khói. Phạm vi khoang phải phối hợp với đường thoát nạn, đầu báo và hệ chữa cháy.

Xác định lưu lượng hút và khí bù

Lưu lượng hút khói không nên chỉ tính theo diện tích hoặc ACH. Phương pháp có thể liên quan đến quy mô đám cháy, chiều cao không gian, lớp khói cần duy trì, cấu trúc cửa mở và điều kiện cấp bù.

Khí bù phải đủ để hệ hút hoạt động nhưng không gây xáo trộn ngoài dự kiến. Vị trí và vận tốc khí bù cần được đánh giá cùng đường thoát nạn.

Chọn quạt, đường ống và van

Quạt được lựa chọn theo lưu lượng, tổng áp suất, nhiệt độ, thời gian hoạt động và vị trí đặt.

Ống gió cần đáp ứng yêu cầu về vật liệu, độ kín và giới hạn chịu lửa khi áp dụng. Van phải đúng chức năng, kích thước và trạng thái điều khiển.

Khoảng tiếp cận van, quạt và cửa thăm cần được bố trí để kiểm tra sau này.

Xây dựng ma trận điều khiển

Ma trận phải xác định rõ tín hiệu nào kích hoạt hệ, quạt nào chạy, van nào mở, quạt thông gió nào dừng và hệ tăng áp nào hoạt động.

Nếu nhiều zone dùng chung quạt, trình tự phải tránh hút đồng thời sai khu vực. Trạng thái phản hồi của quạt và van nên được giám sát theo phạm vi thiết kế.

Kiểm tra nguồn điện và khả năng bảo trì

Nguồn điện phải phù hợp với vai trò của hệ trong tình huống cháy. Tuyến cáp, tủ điện và điều khiển phải được xác định trong hồ sơ.

Quạt, actuator, van và cửa thăm cần có lối tiếp cận. Một hệ thống đáp ứng tính toán nhưng không thể kiểm tra hoặc bảo trì sẽ làm tăng rủi ro suy giảm chức năng trong quá trình sử dụng.

Chạy thử và kiểm tra liên động

Kiểm tra không nên dừng ở việc xác nhận quạt quay. Cần kích hoạt theo từng zone, kiểm tra trạng thái van, hướng dòng khí, cấp bù, tăng áp và các hệ liên quan.

Lưu lượng, áp suất hoặc thông số khác phải được đo theo phạm vi hồ sơ. Ma trận điều khiển cần được kiểm tra trong các kịch bản dự kiến.

Xem Thêm Giá Các Loại Điều Hòa Công Nghiệp 2026: Bảng Giá Toàn Diện Và Hướng Dẫn Lựa Chọn

Những sai lầm thường gặp khi đánh giá hệ thống hút khói

Sai lầm phổ biến là đồng nhất hút khói với thông gió. Hai hệ có chế độ và mục tiêu khác nhau.

Chọn quạt theo một mức ACH chung cũng không phản ánh đầy đủ kịch bản cháy, lớp khói, khoang khói và khí bù.

Không bố trí khí bù có thể làm lưu lượng hút giảm, áp suất âm tăng và cửa thoát nạn khó sử dụng.

Sử dụng quạt thông gió thông thường mà không kiểm tra điều kiện nhiệt và thời gian hoạt động là một rủi ro kỹ thuật.

Dùng ống thông gió thường mà không đối chiếu yêu cầu chịu lửa, vật liệu và giá đỡ có thể khiến tuyến ống không duy trì chức năng trong tình huống thiết kế.

Nhầm van khói với damper chống cháy có thể dẫn đến trạng thái đóng mở sai khi hệ được kích hoạt.

Bố trí cửa xả gần cửa lấy gió hoặc lối thoát có thể làm khói quay lại công trình.

Không kiểm tra ma trận liên động khiến từng thiết bị có thể hoạt động riêng lẻ nhưng toàn hệ không vận hành đúng kịch bản.

Báo giá hệ thống hút khói phụ thuộc vào gì?

Chi phí phụ thuộc trước hết vào khu vực phục vụ, số zone và phương án hút khói tự nhiên hay cơ khí.

Lưu lượng và tổng áp suất ảnh hưởng loại quạt, kích thước đường ống và công suất điện. Chiều dài tuyến, số lượng cút, van và cửa thu cũng làm thay đổi trở lực.

Yêu cầu nhiệt độ và thời gian hoạt động của quạt ảnh hưởng cấu hình thiết bị. Yêu cầu về giới hạn chịu lửa của ống, lớp bảo vệ, giá đỡ và cửa thăm ảnh hưởng phạm vi vật tư.

Hệ cấp bù có thể cần quạt, đường ống, damper, cửa lấy gió và điều khiển riêng.

Phần điện và liên động có thể gồm tủ điện, cáp, module, tín hiệu trạng thái và kết nối hệ báo cháy.

Công trình cải tạo thường cần kiểm tra shaft, trần, phòng kỹ thuật, vị trí quạt và khả năng vận chuyển thiết bị. Vì vậy, không thể lập báo giá chính xác chỉ từ diện tích sàn hoặc số tầng.

Xem Thêm Báo Giá Điều Hòa Công Nghiệp 2026: Bảng Giá Chi Tiết Và Hướng Dẫn Lấy Báo Giá Chuẩn

Phạm vi tư vấn liên quan tại HRT

Tiếp nhận thông tin công trình

HRT tiếp nhận loại công trình, mặt bằng, khu chức năng, hiện trạng HVAC, bản vẽ nếu có và nhu cầu cải tạo của doanh nghiệp.

Các yêu cầu chuyên ngành an toàn cháy cần được đối chiếu với hồ sơ thực tế và tài liệu pháp lý áp dụng trước khi kết luận.

Khảo sát hiện trạng HVAC và thông gió

HRT có thể khảo sát vị trí quạt, ống gió, shaft, phòng kỹ thuật, cửa lấy gió, cửa xả và sự phối hợp với các hệ HVAC hiện hữu.

Việc khảo sát giúp xác định hệ thống thông gió hoặc điều hòa đang liên quan đến chế độ vận hành bình thường như thế nào.

Kiểm tra mối liên hệ với hệ điều hòa

Hệ thống hút khói có thể yêu cầu AHU, FCU hoặc quạt thông gió chuyển trạng thái khi có cháy. Vì vậy, cần kiểm tra mối liên hệ với Chiller, VRV/VRF, Packaged/Rooftop, AHU/FCU và hệ điều khiển hiện hữu.

HRT không nên đưa ra kết luận thay cho hồ sơ chuyên ngành PCCC khi chưa có đủ dữ liệu và yêu cầu áp dụng.

Tư vấn hệ HVAC phù hợp

HRT có thể tư vấn hệ thông gió, AHU/FCU, Chiller, VRV/VRF, Packaged/Rooftop hoặc phương án kết hợp theo điều kiện thực tế.

Phạm vi này tập trung vào hệ HVAC và sự phối hợp kỹ thuật liên quan, không mặc định bao gồm thiết kế, thẩm duyệt hoặc nghiệm thu chuyên ngành PCCC.

Lập báo giá theo điều kiện thực tế

Báo giá có thể làm rõ các hạng mục HVAC và thông gió thuộc phạm vi, điều kiện triển khai và những phần chưa bao gồm.

Đối với hạng mục chuyên ngành PCCC, phạm vi cần được xác nhận riêng theo hồ sơ, năng lực và yêu cầu pháp lý thực tế.

Tư vấn vận hành và phạm vi bảo trì

HRT có thể tư vấn các lưu ý về vận hành và phạm vi bảo trì đối với quạt, damper, đường ống và hệ điều khiển liên quan sau khi khảo sát.

Phạm vi bảo trì cần được xác định theo tình trạng thiết bị và trách nhiệm của từng hệ thống trong hồ sơ công trình.

Kết luận

Hệ thống hút khói là một phần của giải pháp bảo vệ chống khói, có nhiệm vụ thu gom và đưa khói cùng sản phẩm cháy ra ngoài trong tình huống hỏa hoạn. Hệ thống hỗ trợ duy trì điều kiện thoát nạn, hạn chế khói lan và phối hợp với các hệ thống an toàn khác.

Giải pháp có thể là thoát khói tự nhiên, hút khói cưỡng bức hoặc kết hợp. Toàn hệ phải được xem xét đồng bộ với khí bù, tăng áp, khoang khói, báo cháy, chữa cháy, nguồn điện và tuyến thoát nạn.

Không thể lựa chọn quạt, đường ống hoặc van chỉ bằng diện tích và một mức ACH. Các thông số phải dựa trên kịch bản cháy, cấu trúc công trình, vùng cần bảo vệ, điều kiện cấp bù và tài liệu chuẩn áp dụng.

Doanh nghiệp đang kiểm tra sự phối hợp giữa hệ thống hút khói, thông gió và HVAC có thể liên hệ HRT để được hỗ trợ khảo sát hiện trạng, đánh giá hệ HVAC liên quan và lập báo giá theo phạm vi thực tế. Những yêu cầu chuyên ngành PCCC cần được đối chiếu với hồ sơ thiết kế và cơ quan có thẩm quyền.

Thông tin liên hệ

Công Ty Điều Hòa Thông Gió HRT
Địa chỉ: Số 9TT7 Đường Foresa 7A, KĐT Sinh Thái Tasco, Phường Xuân Phương, TP Hà Nội, Việt Nam
Hotline: 0916 181 080
Email: CEO@hrt.vn

FAQ: Câu hỏi thường gặp về hệ thống hút khói

Hệ thống hút khói là gì?

Hệ thống hút khói là hệ thống thu gom và đưa khói cùng sản phẩm cháy ra ngoài khi xảy ra cháy. Hệ thống có thể hoạt động theo cơ chế tự nhiên, cưỡng bức hoặc kết hợp.

Hệ thống hút khói có phải hệ thông gió không?

Không hoàn toàn. Hút khói phục vụ kịch bản cháy, còn thông gió phục vụ hoạt động hằng ngày. Hai hệ có thể dùng chung một số thiết bị khi toàn bộ cấu hình đáp ứng cả hai chế độ.

Hệ thống hút khói có dập tắt đám cháy không?

Không. Hệ thống có chức năng kiểm soát khói và không thay thế hệ chữa cháy.

Hệ thống hút khói có cần khí bù không?

Có. Không khí bù thay thế lượng khói và khí bị hút ra, đồng thời giúp hệ duy trì dòng khí theo phương án thiết kế.

Hút khói và tăng áp khác nhau thế nào?

Hút khói đưa khói khỏi khu vực cháy. Tăng áp cấp không khí vào khu vực cần bảo vệ để hạn chế khói xâm nhập. Hai hệ có thể phối hợp nhưng không thay thế trực tiếp cho nhau.

Có thể dùng quạt thông gió làm quạt hút khói không?

Chỉ có thể xem xét khi quạt và toàn bộ hệ đáp ứng yêu cầu về nhiệt độ, thời gian hoạt động, nguồn điện, đường ống, van và điều khiển trong chế độ cháy.

Ống hút khói có cần chịu lửa không?

Yêu cầu phụ thuộc vị trí và hồ sơ. Khi đường ống có yêu cầu giới hạn chịu lửa, vật liệu và lớp bảo vệ liên quan phải đáp ứng quy định áp dụng.

Hút khói tự nhiên có cần quạt không?

Không nhất thiết. Giải pháp có thể dùng cửa nắp, cửa trời hoặc lỗ mở phù hợp, nhưng phải được tính toán và đáp ứng điều kiện áp dụng.

Khi nào công trình cần hệ thống hút khói?

Cần đối chiếu công năng, chiều cao, số tầng, tầng hầm, diện tích, hành lang, khả năng thông gió tự nhiên, phương án thoát nạn và hồ sơ an toàn cháy của công trình.

HRT có thiết kế hoặc thẩm duyệt hệ PCCC không?

Thông tin đã được cung cấp chỉ xác nhận HRT có thể khảo sát công trình, kiểm tra hiện trạng HVAC, tư vấn hệ thông gió và HVAC, lập báo giá theo điều kiện thực tế, đồng thời tư vấn vận hành và phạm vi bảo trì. Phạm vi chuyên ngành PCCC cần được xác nhận riêng theo hồ sơ và năng lực thực tế.